Szkoła, która rozumie – o relacjach, neuroróżnorodności i języku we współczesnej edukacji

2

października

2026

Jak tworzyć szkołę, w której wiedza idzie w parze z uważnością na drugiego człowieka? Jak dostrzegać różnorodność uczniów nie jako trudność, lecz jako punkt wyjścia do mądrej pracy? Jak budować relacje, które wspierają rozwój, oraz jak posługiwać się językiem, który zamiast tworzyć bariery – pomaga je przekraczać?

Wokół tych pytań koncentrowała się konferencja „Szkoła, która rozumie. Relacje, neuroróżnorodność i język we współczesnej edukacji”, która odbyła się 2 października 2026 roku w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Dębicy.

Było to spotkanie ludzi, których łączy przekonanie, że współczesna edukacja wymaga czegoś więcej niż przekazywania wiedzy. Potrzebuje rozmowy, uważności, zrozumienia różnic, odwagi do zadawania pytań i gotowości do szukania nowych rozwiązań.

Na zaproszenie Burmistrza Miasta Dębicy, Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Dębicy, Miejskiego Zarządu Oświaty w Dębicy oraz Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie w Bibliotece Głównej przy ul. Akademickiej 10 spotkali się nauczyciele, pedagodzy, psychologowie, dyrektorzy szkół i placówek oświatowych oraz osoby zainteresowane przyszłością edukacji.

Edukacja zaczyna się od człowieka

Dzisiejsza szkoła funkcjonuje w rzeczywistości niezwykle złożonej. W jednej klasie spotykają się uczniowie o różnych możliwościach, potrzebach, sposobach uczenia się, tempie pracy, wrażliwości i doświadczeniach. Jednocześnie nauczyciele mierzą się z wymaganiami systemu, podstawą programową, zmianami społecznymi, nowymi technologiami oraz coraz większą świadomością znaczenia dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży.

Dlatego podczas dębickiej konferencji na szkołę spojrzeliśmy szerzej – nie tylko przez pryzmat programu nauczania, ale przede wszystkim przez pryzmat człowieka.

Rozmawialiśmy o relacjach, dobrostanie, neuroróżnorodności, indywidualnych potrzebach uczniów, edukacji włączającej, przygotowaniu młodych ludzi do dorosłego życia i rynku pracy, a także o języku – o tym, jak się zmienia, jak wpływa na nasze relacje i jaką rolę pełni w edukacji.

Zaproszenie do Dębicy przyjęli eksperci łączący wiedzę teoretyczną z wieloletnim doświadczeniem praktycznym: Natalia Boszczyk, Małgorzata Piątkowska, Aneta Korycińska oraz Mateusz Adamczyk.

Szkoła troski i siła relacji

Pierwszą prelegentką była Natalia Boszczyk – twórczyni Szkoły Dobrej Relacji, nauczycielka języka polskiego, psycholożka, trenerka, mentorka, tutorka i mediatorka.

Jej wystąpienie zatytułowane „Czy ktoś jeszcze chce być w szkole? O Szkole Troski, relacjach i dobrostanie w edukacji” stało się ważnym głosem w rozmowie o tym, czego dziś potrzebują zarówno uczniowie, jak i nauczyciele.

Natalia Boszczyk przypomniała, że szkoła nie jest wyłącznie miejscem realizacji podstawy programowej. Jest przestrzenią spotkania ludzi, budowania więzi, doświadczania sukcesów i porażek, uczenia się odpowiedzialności, stawiania granic i funkcjonowania w grupie.

Relacja nie jest więc dodatkiem do edukacji. Jest jednym z jej fundamentów.

W centrum zainteresowań prelegentki znajduje się człowiek – jego potrzeby, emocje, granice i relacje z innymi. W swojej pracy pokazuje ona, że podmiotowe traktowanie ucznia nie oznacza rezygnacji z wymagań, ale poszukiwanie takich sposobów pracy, które pozwalają łączyć rozwój z poczuciem bezpieczeństwa.

Było to wystąpienie skłaniające nie tylko do refleksji nad uczniem, ale również nad kondycją samego nauczyciela. Trudno bowiem tworzyć szkołę troski bez troski o tych, którzy każdego dnia tę szkołę budują.

Różne umysły – różne potencjały

Kolejną perspektywę wniosła Małgorzata Piątkowska z Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie – psycholog, psychotraumatolog, pedagog specjalny, wykładowca i trener oświaty.

Jej wykład „Różne umysły – różne potencjały. Model kompetencji w przygotowaniu osób neuroróżnorodnych do rynku pracy” kierował uwagę uczestników ku przyszłości młodych ludzi.

Bo edukacja nie kończy się wraz z ostatnim szkolnym dzwonkiem.

Jej zadaniem jest również przygotowanie młodego człowieka do możliwie samodzielnego, świadomego i aktywnego funkcjonowania w dorosłym życiu.

Prelegentka zwróciła uwagę na potrzebę rozpoznawania potencjału osób neuroróżnorodnych, rozwijania ich mocnych stron oraz budowania kompetencji, które będą istotne na kolejnych etapach edukacji, życia społecznego i zawodowego.

To szczególnie ważne w świecie, w którym coraz wyraźniej dostrzegamy, że różnorodność sposobów myślenia, uczenia się i przetwarzania informacji nie powinna być sprowadzana do jednego schematu.

Szkoła przyszłości nie może pytać wyłącznie: „Czego uczeń nie potrafi?”. Powinna również pytać: „Co potrafi? W czym jest dobry? Jak możemy pomóc mu ten potencjał rozwinąć?”.

Neuroróżnorodność i podstawa programowa

Po przerwie przyszedł czas na spotkanie z Anetą Korycińską – Babą od polskiego, jedną z najbardziej rozpoznawalnych popularyzatorek wiedzy o języku, literaturze, edukacji i neuroróżnorodności.

Temat jej wystąpienia był niezwykle konkretny i bliski codzienności nauczycieli: „Jak pogodzić uczniów neuroróżnorodnych i podstawę programową”.

Jak realizować wymagania systemu, nie tracąc z pola widzenia człowieka?

Jak prowadzić lekcję, gdy uczniowie różnią się sposobem koncentracji, zapamiętywania, przetwarzania informacji i reagowania?

Jak zachować wymagania, a jednocześnie pozostać elastycznym?

Aneta Korycińska pokazała, że jedno nie musi wykluczać drugiego.

Neuroróżnorodność nie oznacza bowiem rezygnacji z celów edukacyjnych. Oznacza świadomość, że do tego samego celu nie wszyscy muszą dochodzić dokładnie tą samą drogą.

W swojej działalności edukacyjnej Korycińska od lat łączy literaturę, językoznawstwo, kulturę współczesną oraz nowoczes